1. مقدمه

فروش انواع روغن موتور، موتور خودرو به دلیل فعالیت مستمر و اصطکاک بین قطعات متحرک، نیازمند روانکاری مناسب است. روغن موتور علاوه بر روانکاری، وظیفه خنک‌کردن قطعات، پاک‌سازی موتور از رسوبات و جلوگیری از خوردگی را نیز بر عهده دارد.

روغن موتور یکی از حیاتی‌ترین عناصر برای عملکرد صحیح و افزایش عمر مفید موتورهای احتراق داخلی است. انتخاب روغن موتور مناسب می‌تواند تاثیر بسزایی در کارایی خودرو، کاهش اصطکاک و سایش قطعات، و همچنین کاهش مصرف سوخت داشته باشد. در این مطلب، به بررسی انواع مختلف روغن موتور، ویژگی‌ها، مزایا و معایب هر یک، و نکات مهم در انتخاب و استفاده از روغن موتور پرداخته می‌شود.

روغن‌های موتور بسته به منبع، فرمولاسیون، و نوع کاربرد به انواع مختلفی تقسیم می‌شوند که هر کدام ویژگی‌ها و کاربردهای خاص خود را دارند.

2. دسته‌بندی کلی روغن‌های موتور

روغن‌های موتور از نظر پایه روغن و فرآوری به سه دسته اصلی تقسیم می‌شوند:

الف- روغن‌های معدنی (Mineral Oil)
ب- روغن‌های نیمه سنتتیک (Semi-Synthetic Oil)
ج- روغن‌های سنتتیک (Synthetic Oil)

 2-1. روغن‌های معدنی

این نوع روغن‌ها از پالایش نفت خام به دست می‌آیند. روغن معدنی نسبت به روغن‌های سنتتیک خالص از قیمت پایین‌تری برخوردار بوده اما دارای کیفیت و عملکرد کمتری است.

ویژگی‌ها:

– درصد خلوص پایین‌تر
– نقاط اشتعال و رقیق‌شدن کمتر مطلوب
– کمتر مقاوم در برابر اکسیداسیون و تجزیه حرارتی
– مناسب برای موتورهای قدیمی و با کارکرد کمتر

مزایا:

– قیمت مقرون به صرفه
– در دسترس بودن فراوان

معایب:

– عمر کوتاه‌تر
– نیاز به تعویض زودتر

 2-2. روغن‌های نیمه سنتتیک

روغن‌های نیمه سنتتیک ترکیبی از روغن‌های معدنی و سنتتیک هستند که به منظور بهبود برخی خواص و کاهش هزینه تولید، مورد استفاده قرار می‌گیرند.

ویژگی‌ها:

– ترکیبی از خواص روغن معدنی و سنتتیک
– پایداری حرارتی بهتر نسبت به روغن معدنی
– حفاظتی مناسب برای موتور

مزایا:

– قیمت مناسب‌تر نسبت به روغن‌های سنتتیک خالص
– عمر طولانی‌تر نسبت به روغن معدنی

معایب:

– باز هم محدودیت در شرایط کاری سنگین

 2-3. روغن‌های سنتتیک

روغن‌های سنتتیک از فرآورده‌های شیمیایی و به‌صورت کاملا کنترل شده تولید می‌شوند و بهترین عملکرد را در بین روغن‌های موتور دارند.

ویژگی‌ها:

– پایداری حرارتی عالی
– مقاومت بالا در برابر اکسیداسیون و تجزیه
– عملکرد بهتر در دماهای بسیار پایین و بالا
– کف‌کنندگی کم و خاصیت روانکاری عالی

مزایا:

– افزایش طول عمر موتور
– بهبود مصرف سوخت
– محافظت بهتر در برابر سایش و انباشت رسوبات

معایب:

– قیمت بالاتر نسبت به سایر روغن‌ها

3. طبقه‌بندی روغن موتور بر اساس درجه ویسکوزیته

اهمیت ویسکوزیته در روغن موتور بسیار زیاد است زیرا تاثیر مستقیم بر روانکاری و عملکرد موتور دارد.

 3-1. ویسکوزیته چیست؟

ویسکوزیته، مقاومت یک سیال در برابر جریان یا تغییر شکل است و می‌تواند در دماهای مختلف متغیر باشد.

روغن موتور باید در دمای سرد به راحتی جریان یابد و در دمای بالا نیز از ضخامت کافی برخوردار باشد.

 3-2. روش طبقه‌بندی ویسکوزیته (SAE)

انجمن مهندسان خودرو (SAE) روغن‌ها را بر اساس درجه ویسکوزیته تقسیم‌بندی می‌کند. درجه بندی‌ها به شکل مثال 10W-40 یا 5W-30 نوشته می‌شوند.

– عدد اول (مثلا 5W) نشان دهنده ویسکوزیته در دمای پایین (W به معنی Winter یا زمستان است)
– عدد دوم (مثلا 30 یا 40) نشان دهنده ویسکوزیته در دمای بالا

روغن‌های چند درجه‌ای (Multi-grade) مانند 5W-30 قابلیت عملکرد در دماهای متفاوت را دارند و امروزه بیشتر مورد استفاده قرار می‌گیرند.

4. استانداردهای روغن موتور

استانداردهای مختلفی برای کیفیت روغن‌های موتور تعیین شده است. مهم‌ترین و شناخته‌شده‌ترین این استانداردها عبارتند از:

4-1. API (انجمن نفت آمریکا)

API به‌عنوان یکی از معتبرترین استانداردها روغن‌ها را بر اساس نوع استفاده و کیفیت تقسیم می‌کند:

– دسته S: برای موتورهای بنزینی (مثل SN، SM)
– دسته C: برای موتورهای دیزلی (مثل CJ-4)

4-2. ACEA (انجمن خودروسازان اروپا)

ACEA استانداردهای سختگیرانه‌تری برای روغن‌ها ارائه می‌دهد و بر اساس دسته‌بندی A، B، C، E تقسیم می‌شود.

4-3. سایر استانداردها

– ILSAC (انجمن سازندگان خودروهای آمریکایی و ژاپنی)
– JASO (ژاپن)
– استانداردهای تولیدکنندگان خودرو (مثل VW، BMW، Mercedes-Benz)

5. انواع روغن موتور بر اساس کاربرد و شرایط محیطی

 5-1. روغن موتور برای شرایط آب و هوایی مختلف

روغن موتور باید متناسب با شرایط آب و هوایی منطقه‌ای که خودرو در آن استفاده می‌شود انتخاب شود. به عنوان مثال:

– در مناطق سردسیر، استفاده از روغن‌های با درجه ویسکوزیته کم در دمای پایین (مثل 0W-20 یا 5W-30) توصیه می‌شود تا موتور در هنگام شروع به کار سرد به خوبی روانکاری شود.
– در مناطق گرمسیر، روغن‌هایی با ویسکوزیته بالاتر در دمای کارکرد موتور (مثلا 10W-40 یا 15W-50) عملکرد بهتری دارند و از کاهش ضخامت روغن در دمای بالا جلوگیری می‌کنند.

 5-2. روغن موتور مخصوص خودروهای سبک و سنگین

– روغن موتورهای مخصوص خودروهای سبک عموما برای موتورهای بنزینی و دیزلی در خودروهای سواری طراحی می‌شوند و ویژگی‌هایی مانند حفظ پاکیزگی موتور و مصرف سوخت بهینه در اولویت است.
– انواع روغن موتورهای مخصوص خودروهای سنگین (مانند کامیون‌ها و ماشین‌آلات راهسازی) باید خواص ویژه‌ای نظیر تحمل بارهای زیاد و شرایط کاری سخت را داشته باشند و استانداردهای خاصی مانند API CI-4 یا ACEA E را پاس کنند.

 5-3. روغن موتور برای موتورهای بنزینی و دیزلی

موتورهای بنزینی و دیزلی بنا به نوع سوخت و فناوری‌های به‌کار رفته نیازمند روغن‌هایی با مشخصات متفاوت هستند:

– روغن موتور برای موتورها بنزینی معمولا استانداردهای API سری S را رعایت می‌کند و تأکید بر کاهش رسوبات و محافظت در برابر اکسیداسیون دارد.
– روغن موتور دیزلی باید ضمن مقاومت در برابر شرایط سخت کاری، ذرات معلق حاصل از احتراق را در خود نگه دارد و حاوی افزودنی‌های مناسبی برای کنترل اسیدها و خاکسترهای حاصل از سوخت دیزل باشد.

 5-4. روغن موتورهای با تکنولوژی کاهش آلایندگی

با توجه به حساسیت‌های زیست محیطی و قوانین سخت‌گیرانه کاهش آلاینده‌ها، روغن‌هایی با فناوری‌های جدید طراحی شده‌اند که:

– کم‌ترین سرباره و خاکستر را تولید کنند (Low SAPS)
– با فیلترهای ذرات دیزل (DPF) سازگاری داشته باشند
– در کاهش مصرف سوخت و بهبود راندمان موتور موثر باشند

این نوع روغن‌ها برای خودروهای مدرن و استانداردهای زیست محیطی روز اهمیت ویژه‌ای دارد.

6. نکات مهم در خرید روغن موتور مناسب

خرید روغن موتور مناسب برای سلامت و کارکرد بهینه خودرو بسیار اهمیت دارد. در زیر نکات مهمی که باید هنگام خرید روغن موتور رعایت کنید آورده شده است:

1. مطابقت با مشخصات کارخانه سازنده خودرو: همیشه به دفترچه راهنمای خودرو مراجعه کنید و نوع و درجه روغن موتور توصیه شده توسط سازنده را انتخاب کنید. این مشخصات معمولاً با استانداردهای API، ACEA و SAE مشخص می‌شوند.

2. نوع روغن موتور (معدنی، نیمه سنتتیک یا سنتتیک):
الف- روغن‌های معدنی ارزان‌تر هستند اما دوام و عملکرد کمتری دارند.
ب- روغن‌های نیمه سنتتیک ترکیبی از معدنی و سنتتیک هستند و مصرف متوسط و عملکرد مناسبی دارند.
ج- روغن‌های سنتتیک بهترین عملکرد، مقاومت در دماهای بالا و عمر طولانی را ارائه می‌دهند، مخصوصاً برای خودروهای پیشرفته و شرایط سخت.

3. درجه ویسکوزیته (مثلاً 5W-30، 10W-40): این عددها بیانگر غلظت روغن در دماهای مختلف است. انتخاب درجه ویسکوزیته مناسب با توجه به شرایط آب و هوایی و توصیه کارخانه مهم است.

4. تاریخ تولید و انقضا: همیشه روغن موتور تازه و دارای تاریخ تولید جدید خریداری کنید. روغن کهنه ممکن است خواص خود را از دست بدهد.

5. استانداردهای کیفیت: از وجود استانداردهای معتبر مانند API (American Petroleum Institute)، ACEA (European Automobile Manufacturers Association) و سایر گواهینامه‌ها اطمینان حاصل کنید.

6. برند معتبر: از برندهای شناخته شده و با سابقه خرید کنید تا از کیفیت محصول مطمئن باشید.

7. در نظر گرفتن شرایط رانندگی: اگر معمولاً در شرایط غیرعادی مانند ترافیک سنگین، آب و هوای بسیار گرم یا سرد، رانندگی off-road یا مسیرهای کوهستانی هستید، ممکن است نیاز به روغن‌هایی با خصوصیات خاص داشته باشید.

8. مشورت با مکانیک یا کارشناسان: در صورت شک، حتماً با یک متخصص خودرو یا مکانیک مشورت کنید تا بهترین گزینه را متناسب با خودرو و شرایط رانندگی شما انتخاب کنید.

با رعایت این نکات، می‌توانید روغن موتوری انتخاب کنید که طول عمر موتور را افزایش داده و کارکرد خودرو را بهینه نماید.

نتیجه‌گیری

انتخاب روغن موتور مناسب بر اساس نوع موتور، شرایط کاری، شرایط آب و هوایی و استانداردهای مورد نیاز، نقش بسیار مهمی در عملکرد بهینه، طول عمر و کاهش هزینه‌های نگهداری خودرو دارد. شناخت جامع از انواع روغن‌های موجود و ویژگی‌های آنها به مصرف‌کنندگان کمک می‌کند تا انتخابی هوشمندانه‌تر و اقتصادی‌تر داشته باشند. همچنین رعایت زمان‌بندی تعویض روغن و استفاده از روغن‌های با کیفیت طبق توصیه‌های سازنده خودرو، سلامت موتور را تضمین می‌کند و موجب افزایش کارایی و کاهش آلودگی محیط زیست می‌شود.